SIP سیپ چیست؟

SIP چیست؟ راهنمای جامع پروتکل Session Initiation Protocol در ارتباطات نوین

در دنیای پرسرعت ارتباطات دیجیتال، مفاهیمی مانند VoIP (تلفن بر بستر اینترنت) و VoLTE (تلفن همراه بر بستر 4G) به استانداردهای اصلی ارتباطات تبدیل شده‌اند. اما در پشت صحنه این فناوری‌ها، پروتکلی قدرتمند و حیاتی وجود دارد که مسئول برقراری، مدیریت و پایان دادن به جلسات ارتباطی است: SIP یا Session Initiation Protocol. اگرچه نام این پروتکل کمتر در میان عموم شنیده شده، اما تقریباً هر تماس صوتی یا تصویری که از طریق اینترنت انجام می‌شود، مدیون SIP است. در این مقاله تخصصی، به کالبدشکافی کامل SIP می‌پردازیم، نحوه کارکرد آن را تحلیل می‌کنیم و بررسی می‌کنیم که چرا این پروتکل ستون فقرات ارتباطات چندرسانه‌ای مدرن است.

تعریف SIP و جایگاه آن در شبکه‌های ارتباطی

SIP سیپ چیست؟ SIP مخفف عبارت Session Initiation Protocol (پروتکل آغازگری نشست) است. این یک پروتکل سیگنالینگ (Signalings) مبتنی بر متن است که در لایه کاربرد (Application Layer) مدل OSI عمل می‌کند. وظیفه اصلی SIP، مدیریت جلسات ارتباطی چندرسانه‌ای (Multimedia Sessions) است. این جلسات می‌توانند شامل تماس‌های صوتی (Voice over IP)، تماس‌های ویدیویی، اشتراک‌گذاری فایل یا جلسات پیام‌رسانی آنی (IM) باشند.

نکته کلیدی و اغلب نادیده گرفته‌شده درباره S I P این است که سیپ مسئول انتقال خود صدا یا تصویر نیست. SIP فقط مسئول “دست‌زدن” (Signaling) است؛ یعنی پیدا کردن طرف مقابل، اعلام آمادگی برای تماس، مذاکره درباره فرمت‌های صوتی قابل پشتیبانی و قطع تماس پس از پایان مکالمه. انتقال خود داده‌های صوتی و تصویری معمولاً توسط پروتکل‌های دیگری مانند RTP (Real-time Transport Protocol) انجام می‌شود. به بیان ساده، سیپ مانند کسی است که تلف را برنداشته و شماره می‌گیرد، در حالی که RTP مانند لوله‌ای است که صدای شما را حمل می‌کند.

معماری و اجزای اصلی شبکه SIP

برای درک عمیق‌تر پروتکل SIP، باید با معماری و اجزای تشکیل‌دهنده شبکه سیپ آشنا شویم. یک شبکه سیپ معمولاً از چندین عنصر کلیدی تشکیل شده است که هر کدام نقش خاصی را ایفا می‌کنند:

۱. کاربر-Agent (UA – User Agent)

User Agent هر دستگاهی است که از پروتکلسیپ استفاده می‌کند. UA به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود:

UA Inviter: دستگاهی که تماس را آغاز می‌کند.

UA Invitee: دستگاهی که تماس را دریافت می‌کند.
دستگاه‌های SIP می‌توانند تلف‌های IP (IP Phones)، نرم‌افزارهای تلفنی روی کامپیوتر (Softphones)، یا حتی دستگاه‌های گیت‌وی که تلف‌های سنتی را به اینترنت متصل می‌کنند، باشند.

۲. سرور SIP (SIP Server)

سرورهای سیپ وظیفه مدیریت تماس‌ها را بر عهده دارند. مهم‌ترین انواع سرورهای سیپ عبارتند از:

• Proxy Server: این سرور پیام‌های سیپ را دریافت کرده و آن‌ها را به مقصد نهایی فوروارد می‌کند. پروکسی‌ها می‌توانند stateless (بدون حالت) یا stateful (با حافظه وضعیت تماس) باشند.
• Registrar Server: این سرور آدرس‌دهی SIP (SIP URI) کاربران را با آدرس IP فعلی دستگاه آن‌ها تطبیق می‌دهد. وقتی شما وارد یک سیستم تلفنی می‌شوید، Registrar آدرس IP شما را ثبت می‌کند تا سایرین بتوانند شما را پیدا کنند.
• Location Server: پایگاه داده‌ای است که اطلاعات مکانی کاربران را ذخیره می‌کند تا پروکسی بداند تماس را به کجا فرستاده شود.

۳. دروازه‌ها (Gateways)

دروازه‌ها ارتباط بین شبکه‌های SIP و شبکه‌های سنتی تلفن (PSTN) را برقرار می‌کنند. این دستگاه‌ها پروتکل‌های صوتی را تبدیل کرده و امکان تماس با تلفن‌های ثابت معمولی را فراهم می‌کنند.

نحوه عملکرد تماس SIP: یک مطالعه موردی

بیایید فرآیند یک تماس SIP را قدم به قدم بررسی کنیم تا متوجه شویم این پروتکل چقدر هوشمندانه طراحی شده است. فرض کنید کاربر A می‌خواهد با کاربر B تماس بگیرد.

1. INVITE: کاربر A یک پیام INVITE را به سرور SIP خود ارسال می‌کند. این پیام حاوی اطلاعاتی درباره فرمت‌های صوتی مورد پشتیبانی A (مثلاً G.711, G.729, Opus) است.
2. Routing: سرور SIP درخواست را بررسی می‌کند، آدرس IP کاربر B را از پایگاه داده پیدا می‌کند و پیام را به سمت کاربر B ارسال می‌کند.
3. 100 Trying: سرور یا کاربر B ممکن است یک پاسخ موقت 100 Trying ارسال کند تا به فرستنده بگوید درخواست دریافت شده و در حال پردازش است.
4. 180 Ringing: وقتی تلف کاربر B شروع به زنگ خوردن کرد، پیام 180 Ringing به سمت کاربر A بازگردانده می‌شود تا صدای زنگ شنیده شود.
5. 200 OK: وقتی کاربر B تماس را پاسخ داد، یک پیام 200 OK ارسال می‌شود. این پیام همچنین حاوی لیست فرمت‌های صوتی قابل قبول از سمت B است.
6. ACK: کاربر A با ارسال پیام ACK تأیید می‌کند که پاسخ 200 OK را دریافت کرده است. در این مرحله، خط ارتباطی دوطرفه باز می‌شود و داده‌های صوتی (RTP) شروع به جابجایی می‌کنند.
7. BYE: وقتی هر یک از طرفین دکمه “قطع تماس” را فشار می‌دهند، پیام BYE ارسال می‌شود. طرف مقابل با ارسال 200 OK برای پیام BYE، نشست را به طور رسمی بسته و منابع شبکه را آزاد می‌کند.

این چرخه ساده اما قدرتمند، نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری سیپ در مدیریت انواع مختلف ارتباطات است.

مزایای استفاده از پروتکل سیپ

چرا شرکت‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات ارتباطی به سراغ سیپ می‌روند؟ دلایل متعددی وجود دارد که این پروتکل را به انتخاب اول تبدیل کرده است:

• انعطاف‌پذیری بالا: SIP مستقل از زیرساخت شبکه است. یعنی می‌تواند روی IPv4، IPv6، Wi-Fi، LTE و حتی 5G کار کند. این انعطاف‌پذیری باعث می‌شود SIP برای آینده‌نویسی ارتباطات مناسب باشد.
• هزینه‌های کاهش‌یافته: با جایگزینی تماس‌های سنتی گران‌قیمت با تماس‌های VoIP بر بستر سیپ ، شرکت‌ها می‌توانند تا ۶۰-۷۰٪ از هزینه‌های تلفنی خود صرفه‌جویی کنند.
• یکپارچگی (Integration): سیپ به راحتی با سایر سیستم‌های کسب‌وکار مانند CRM (مدیریت ارتباط با مشتری)، سیستم‌های تیکتینگ و پلتفرم‌های چت یکپارچه می‌شود. این قابلیت به شرکت‌ها اجازه می‌دهد تا تجربه مشتری یکپارچه‌ای ارائه دهند.
• مقیاس‌پذیری: سیپ به راحتی مقیاس‌پذیر است. چه یک استارتاپ کوچک با ۱۰ کاربر باشید یا یک شرکت بزرگ با ۱۰,۰۰۰ کاربر، سیپ می‌تواند حجم ترافیک را مدیریت کند.
• پشتیبانی از چندرسانه‌ای: برخلاف پروتکل‌های قدیمی که فقط صدا را پشتیبانی می‌کردند، سیپ از ابتدا برای پشتیبانی از ویدیو، دیتا و جلسات ترکیبی طراحی شده است.

چالش‌ها و ملاحظات امنیتی در SIP

با وجود مزایای فراوان، استفاده از SIP چالش‌هایی نیز دارد که مدیران شبکه باید از آن‌ها آگاه باشند:

۱. امنیت (Security)

از آنجایی که سیپ مبتنی بر UDP یا TCP است و داده‌های سیگنالینگ متن‌ساده دارد، در برابر حملات مختلف آسیب‌پذیر است. حملاتی مانند:

• Denial of Service (DoS): بمباران سرورهای S I P با درخواست‌های جعلی.
• Eavesdropping: شنود اطلاعات تماس‌ها.
• Spoofing: جعل هویت تماس‌گیرنده.
  برای رفع این مشکلات، از استانداردهای امنیتی مانند TLS (برای رمزنگاری سیگنالینگ) و SRTP (برای رمزنگاری صوت) استفاده می‌شود. همچنین استفاده از SIP-TLS و احراز هویت مبتنی بر Digest MD5 یا certificates ضروری است.

۲. کیفیت سرویس (QoS)

اگرچه SIP مسئول انتقال صدا نیست، اما تأخیر در دریافت پیام‌های سیگنالینگ می‌تواند باعث نشنیده شدن زنگ یا عدم برقراری تماس شود. بنابراین، تنظیمات QoS در روترها برای اولویت‌بندی ترافیک سی ضروری است.

۳. نفوذپذیری فایروال (Firewall Traversal)

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های فنی SIP، عبور از NAT و فایروال‌هاست. چون سیپ آدرس‌های IP را در بدنه پیام (Body) قرار می‌دهد، فایروال‌ها ممکن است بسته‌ها را مسدود کنند. راهکارهایی مانند STUN، TURN و ALG (Application Layer Gateway) برای حل این مشکل توسعه یافته‌اند.

SIP در مقایسه با پروتکل‌های دیگر

برای درک بهتر جایگاه SIP، آن را با دو رقیب قدیمی‌تر مقایسه می‌کنیم:

• H.323: این پروتکل قدیمی‌ترین رقیب سیپ است. H.323 پیچیده‌تر است، مبتنی بر باینری است و سخت‌تر پیاده‌سازی می‌شود. سیپ به دلیل ساده‌تر بودن (مبتنی بر متن)، محبوب‌تر شده است.
• *MGCP/H.248: این پروتکل‌ها کنترل مرکزی‌تری دارند و انعطاف کمتری نسبت به سیپ دارند. SIP معماری توزیع‌شده‌ای دارد که باعث پایداری بیشتر شبکه می‌شود.

آینده سیپ: فراتر از تلفن

آینده سیپ بسیار روشن است. با ظهور اینترنت اشیاء (IoT)، سیپ تنها برای تماس‌های انسانی محدود نمی‌ماند. در شهرهای هوشمند، سیپ برای مدیریت جلسات بین دستگاه‌های مختلف (مثل دوربین‌های امنیتی و مرکز کنترل) استفاده می‌شود. همچنین در صنعت بهداشت، سیپ برای جلسات ویدیویی بین پزشک و بیمار (Telemedicine) نقش حیاتی ایفا می‌کند.

علاوه بر این، با گذار به سمت WebRTC، پروتکل‌های وب نیز در حال سازگاری با استانداردهای سیپ هستند. بسیاری از پلتفرم‌های تماس آنلاین (Click-to-Call) در وب‌سایت‌ها، در پس‌زمینه از سرورهای سیپ استفاده می‌کنند تا تماس را با شبکه تلفنی سنتی وصل کنند.

سیپ چیست؟ SIP فراتر از یک پروتکل فنی؛ زبان مشترک ارتباطات مدرن است. این پروتکل با ارائه راهکاری انعطاف‌پذیر، مقیاس‌پذیر و هزینه‌محور، دنیای تلفن را از سیم‌های مسی به دنیای بی‌مرز اینترنت کشانده است. برای کسب‌وکارهایی که به دنبال بهینه‌سازی ارتباطات هستند، درک عمیق سیپ و پیاده‌سازی صحیح آن، نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت است.
از کاهش هزینه‌های عملیاتی تا بهبود تجربه مشتری و یکپارچه‌سازی سیستم‌ها، مزایای سیپ بی‌شمار است.

اگرچه چالش‌های امنیتی و پیکربندی شبکه وجود دارد، اما با راهکارهای مدرن و زیرساخت‌های استاندارد، می‌توان شبکه‌ای امن و قابل اعتماد ایجاد کرد. در عصر دیجیتال، SIP قلب تپنده ارتباطات صوتی و تصویری است و نقش آن در زیرساخت‌های ارتباطی آینده حتی بیشتر از امروز برجسته خواهد شد.

برای کسب‌وکارهای ایرانی نیز سرمایه‌گذاری بر روی زیرساخت‌های سیپ، گامی استراتژیک برای ورود به اکوسیستم جهانی ارتباطات است. آیا شما هم زیرساخت‌های خود را به سمت SIP ارتقا داده‌اید؟

افرادی که با مراکز تلفن تحت شبکه سروکار دارند، به احتمال زیاد، اسم پروتکل سیپ را بارها شنیده‌اند. دنیای مدرن با سرعتی غیر قابل باور، در حال پیشرفت است و طبیعی است که روش‌های انتقال صدا نیز، نسبت به گذشته دچار تغییرات زیادی شده‌اند. تکنولوژی VOIP و در راس آن، پروتکل سیپ را می‌توان پرچم‌دار انقلاب مکالمه‌های صوتی در جهان دانست!

تا چندی قبل، برای برقراری یک ارتباط صوتی بین دو یا چند نفر، نیاز به زیرساخت‌های سخت‌ افزاری زیادی بود؛ اما امروز چه؟ تعجب نمی‌کنید از این‌که به راحتی و بدون نیاز به هیچ خط تلفنی، می‌توانید از طریق اسکایپ، واتساپ و … یک مکالمه صوتی را راه‌اندازی کنید؟ کدام فناوری‌ها به کمک ما آمده‌اند تا بتوانیم خطوط پرهزینه و گاها بی‌کیفیت تلفن را دور بزنیم؟

اگر دوست دارید در ارتباط با سیپ و ابزارهای لازم برای استفاده از آن، بیشتر بدانید؛ حتما تا پایان این مقاله، با ما در بلاگ سیمیا سیستم همراه باشید. برای فهم بهتر این مفهوم، ابتدا باید کمی از ویپ VOIP برایتان صحبت کنیم.

VOIP (ویپ) چیست؟

VOIP مخفف عبارت “Voice Over Internet Protocol” است. این تکنولوژی به‌ظاهر پیچیده، یک تعریف ساده دارد: انتقال صدا از طریق اینترنت! اگر بدون نیاز به هیچ ابزار دیگری و تنها با استفاده از شبکه جهانی اینترنت، می‌توانید به انتقال صدا به صورت زنده بپردازید؛ در حال استفاده از تکنولوژی ویپ هستید.

ظهور VOIP ثابت کرد که تنها راه استفاده از یک ارتباط تلفنی، استفاده از خطوط مخابرات نیست! با افزایش پهنای باند و در ادامه، بالا رفتن سرعت اینترنت، امروزه بسیاری از کسب و کارها و حتی منازل، ترجیح می‌دهند که از ویپ به عنوان سرویس دهنده تلفنی خود، بهره‌مند شوند.

استفاده از ویپ برای کاربران، بسیار جذاب است؛ زیرا در عین هزینه کمتر، از قابلیت‌ها و امکانات بیشتری، در قیاس با خطوط آنالوگ تلفن، برخوردار است. به همین دلیل است که بیشتر مردم، ویپ را به عنوان یک جایگزین برای خطوط تلفن مخابرات، تلقی می‌کنند.

به کمک ویپ و با داشتن یک سرویس اینترنت، می‌توانید به راحتی و روی تمام سیستم‌های کامپیوتری، اقدام به برقراری تماس تلفنی نمایید. جالب نیست؟ البته شما همین الان هم در حال استفاده از VOIP هستید! زمانی که از تماس صوتی واتساپ استفاده می‌کنید، بدون اتصال به خط آنالوگ تلفن، به راحتی و باکیفیت خوب، با دوستانتان، صحبت می‌کنید.

به کمک VOIP می‌توانیم شبکه‌هایی را ایجاد کنیم که در کنار داده‌های کامپیوتری، صدا و حتی تصویر را نیز انتقال دهند. البته در این شبکه‌ها، صدا ابتدا و از طریق مبدل‌های لازم، به دیتای دیجیتال (0 و 1) تبدیل شده و سپس منتقل می‌شود. در مقصد ارتباط نیز، داده‌های دریافتی (که به صورت دیجیتال هستند) دوباره به سیگنال‌های صوتی تبدیل می‌‌شوند.

کاربرد اصلی ویپ، برای مراکز تلفن داخل مجموعه‌ای (شرکت‌ها، ادارت و سازمان‌ها) است. تا پیش از این، برای راه‌اندازی یک سیستم ارتباط جامع در مجموعه‌های کاری، نیاز به خرید سانترال و برقراری یک شبکه سخت‌افزای مجزا (متشکل از دستگاه سانترال، کابل‌ تلفن و تلفن سانترال) بود.

اما VOIP همه چیز را آسان‌تر کرد! امروزه صاحبان کسب و کار به راحتی می‌توانند مراکز تلفن تحت شبکه را در شرکت، اداره یا سازمان خود راه‌اندازی کنند. این کار باعث می‌شود تنها با داشتن یک شبکه محلی، بتوانید از تمامی خدمات مرکز تلفن، بهره‌مند شوید.

ویپ یک مبحث بسیار گسترده است و ما در این‌جا فقط به تعاریف اولیه آن پرداختیم. اگر دوست دارید در رابطه با این تکنولوژی، اطلاعات بیشتری داشته باشد؛ توصیه می‌کنیم حتما مقاله “ویپ (VOIP) چیست” را مطالعه نمایید.

برای یادآوری 
ارتباط بین دستگاه‌های شبکه در اینترنت، تنها به یک پروتکل وابسته نیست. در حقیقت، پروتکل‌های زیادی در کنار هم‌دیگر و به صورت لایه لایه در حال فعالیت هستند تا در نهایت، دو یا چند دستگاه، بتوانند در اینترنت، همدیگر را شناسایی کرده و لینک شوند. به مجموع این پروتکل‌ها، “protocol stack” گفته می‌شود.

گری آودین (Gary Audin) نویسنده سرشناس حوزه IP و شبکه، پروتکل Meta Description:* SIP چیست؟ بررسی کامل پروتکل سیپ در ارتباطات VoIP، نحوه عملکرد، مزایا و امنیت. راهنمای جامع برای مدیران شبکه و کسب‌وکارها. را این‌گونه تعریف می‌کند:

SIP کاملا مستقل از رسانه و نوع فایل عمل می‌کند؛ با استفاده از SIP می‌توان داده را انتقال دارد، صدا را انتقال داد و حتی تصویر را! بگذارید این‌گونه بگوییم که SIP همه چیز است!

SIP یک پروتکل لایه اپلیکیشن است که پایه و اساس ارتباطات اینترنتی مدرن (انتقال صدا و تصویر) را برای دستگاه‌های حاضر در یک شبکه، فراهم می‌کند. استفاده از پروتکل SIP برای انتقال صدا از طریق IP به شکل فزاینده‌ای در حال افزایش است.

صاحبان کسب و کار ترجیح می‌دهند تا با استفاده از این پروتکل، ارتباطات تلفنی مجموعه کاری خود را مدیریت کنند. این کار، علاوه بر کاهش هزینه‌ها، امکانات و قابلیت‌های بیشتری را نیز در اختیار آن‌ها، قرار می‌دهد.

با استفاده از سیپ می‌توانید یک ارتباط مبتنی بر IP را آغاز، مدیریت و تمام کنید. این جلسه می‌تواند یک تماس صوتی ساده بین دو نفر باشد یا حتی یک ویدیو کال تیمی. این پروتکل، ارتباطات صوتی و تصویری را از طریق ارسال پیام‌ها (متن، صدا، تصویر و …) به صورت بسته‌های داده‌ای، بین دو یا چند IP (به آن‌ها سرور SIP نیز گفته می‌شود) مدیریت می‌کند.

در پروتکل سیپ هر IP باید به یک سرویس گیرنده فیزیکی (مانند تلفن‌های تحت شبکه) یا سرویس‌گیرنده نرم افزاری (یک نرم افزار مخصوص) متصل باشد.

در حقیقت، SIP حضور طرف مقابل را به شما اعلام می‌کند، ارتباط را برقرار کرده و به شما اجازه می‌دهد، هر کاری که دوست دارید انجام دهید. با این‌حال هیچ تصویری از این‌که این کار را چگونه انجام می‌دهد، در دست نیست!

SIP چگونه کار می‌کند ؟

قبل از هر چیز، باید بدانیم که S I P به تنهایی نمی‌تواند عملیات انتقال صدا در اینترنت را انجام دهد و در این راه، از برخی پروتکل‌های دیگر، از جمله “SDP” نیز کمک ‌می‌گیرد.

SDP چست؟
SDP مخفف عبارت “Session Description Protocol” بوده و به مجموعه قوانینی گفته می‎‌شود که به مقصدهای حاضر در یک ارتباط اینترنتی (دریافت‌ کننده‌های دیتا، صوت، تصویر و …) اجازه می‌دهد که حضوری فعال داشته باشند. این پروتکل معمولا به صورت مستقل عمل نمی‌کند و در داخل دیگر پروتکل‌ها (از جمله SIP) قرار می‌گیرد. SDP اطلاعاتی مانند شرح ارتباط، مدت زمان آن و رسانه قابل انتقال را به دستگاه‌های مقصد، ارسال می‌کند.

داده‌های صوتی قبل از اینکه توسط سیپ و بین دو دستگاه مبدا و مقصد منتقل شوند، باید با استفاده از کدک‌هایی که سیگنال‌های صوتی را به داده‌های باینری (0 و 1) تبدیل می‌کنند، رمزگذاری شوند. دو رمزگذار معروف که در پروتکل SIP از آن‌ها استفاده می‌شود، عبارتند از:

1. کدک G.711: برای صداهای دیجیتال فشرده نشده استفاده می‌شود. کیفیت صدا در این کدک بیشتر است؛ اما معمولا پهنای باند بیشتری را مصرف می‌کند.
2. کدک G.729: این کدک، صداها را فشرده می‌کند تا پهنای باند کمتری در طول فرآیند انتقال صوت، مورد استفاده قرار بگیرد.

بعد از این‌که سیگنال‌های صوتی از طریق یکی از کدک‌های بالا به داده‌های باینری تبدیل شدند، از طریق پروتکل RTP ( مخفف ” real-time transport protocol”) حمل می‌شوند. این پروتکل که مستقل از SIP بوده و به موازات آن عمل می‌کند، برای پخش همزمان داده‌های صوتی و تصویری، کاربرد دارد.

در نهایت و پس از اینکه بسته‌های صوتی، به صورت کامل آماده ارسال به مقصد شدند، یکی از دو پروتکل زیر، انجام این‌کار را بر عهده می‌گیرد:

1. Transmission control protocol (TCP)
2. User datagram protocol (UDP)

بررسی عملکرد این دو پروتکل، امری زمان‌بر و تخصصی بوده و ما را از مبحث اصلی خودمان، دور می‌کند. پس بهتر است به موضوع مورد علاقه شما، یعنی SIP بازگردیم.

ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که چرا سیپ تا این اندازه، در انتقال صدا و ارتباطات تلفنی، اهمیت دارد؟ پاسخ کاملا واضح و مشخص است: SIP به عنوان پروتکل ارجح برای ارتباطات ویپ، استارندارد سازی شده است. دلیل این اتفاق نیز این است که هیچ‌کدام از عملیات رمزنگاری و رمزگشایی، توسط خود این پروتکل، انجام نمی‌شود.

SIP Server چیست؟

برای استفاده از SIP نیاز به یک سرور سیپ دارید که گاهی اوقات، به عنوان “SIP Proxy” نیز شناخته می‌شود. این سرور، مدیریت تمامی ابزارهای لازم برای برقراری ارتباط در یک شبکه محلی را بر عهده دارد.

سیپ سرورها معمولا در دستگاه‌های سانترال مجهز به سیپ یا همان “IP-PBX” گنجانده می‌شود. برای درک بهتر این ابزارها، می‌توانید آن‌ها را به عنوان یک واسطه برای برقراری تماس‌های تلفنی در یک مرکز تلفن تحت شبکه، در نظر بگیرید. در این‌جا باید تفاوت PBX و IPPBX را نیز بدانیم:

دستگاه‌های سانترال معمولی یا PBX با استفاده از خطوط آنالوگ، یک مرکز تلفن را در مجموعه‌های کاری راه‌اندازی می‌کنند. این درحالیست که IPPBX امکان برقراری تماس را از طریق اینترنت و با استفاده از پروتکل سیپ فراهم می‌کنند.

همان‌طور که پیش از این هم اشاره شد، مهم‌ترین کاربرد VOIP و پروتکل S I P راه‌اندازی مراکز تلفن تحت شبکه است. برای این‌که بتوانید از یک ارتباط صوتی اینترنتی در مجموعه کاری خود استفاده کنید، نیاز به راه‌اندازی سرور سیپ دارید. ارائه دهندگان سرویس‌های VOIP این کار را در زمان راه‌اندازی مرکز تلفن، انجام خواهند داد.

با این‌حال و برای آشنایی بیشتر شما عزیزان با این سرور‌ها، در ادامه به معرفی بهترین نمونه‌های SIP Server خواهیم پرداخت:

1. Asterisk
2. Yate
3. Elastix
4. Kamailio
5. OpenSIPs
6. Simia Call Center
7. Flexisip

شما برا راه‌اندازی مرکز تلفن تحت شبکه خود، هز یک از SIP Server ها را انتخاب کرده و روی سرور (یک رایانه که برای سیپ برنامه ریزی می‎‌شود) نصب و اجرا کنید. به صورت کلی، با سه روش، می‌توانید یک سانترال نرم افزاری یا IP راه‌اندازی کنید:

1. خرید یک سانترال تحت شبکه
2. راه‌اندازی Hosted PBX (اجاره فضای ابری برای راه‌اندازی سرور)
3. استفاده از یک سیستم رایانه‌ای و نصب یک SIP Server

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، تنها در صورت استفاده از یک رایانه به عنوان سرور اصلی ویپ، نیاز به استفاده از سیپ سرورها خواهید داشت.

سیمیا سیستم ؛ طراح و مجری شبکه های هوشمند مراکز تماس

شاید ساده‌ترین راه برای استفاده از پروتکل سیپ و برقراری تماس‌های اینترنتی، خرید یک مرکز تماس سیمیا تحت شبکه سیمیا باشد. با مراجعه به شرکت سیمیا سیستم به عنوان مرکز مجاز محصولات مخابراتی Panasonic می‌توانید ضمن دریافت مشاوره‌های تخصصی، نسبت به خرید سانترال و راه‌اندازی مرکز تلفن تحت شبکه در مجموعه کاری خود، اقدام کنید.

در حقیقت، تنها کاری که شما برای استفاده از VOIP در اداره، سازمان یا شرکت خود انجام دهید، مراجعه حضوری یا آنلاین به سیمیا سیستم است. کارشناسان و تکنسین‌های فنی و مجرب ما، در تمامی مراحل خرید، نصب، برنامه ریزی و راه‌اندازی مرکز تماس، در کنار شما خواهند بود.

یکی دیگر از مزیت‌هایی که با خرید از سیمیا سیستم به دست می‌آورید، اطمینان از اصل و اورجینال بودن تمامی تجهیزات مورد نظرتان است. علاوه بر این، یک گارانتی معتبر و 12 ماهه نیز، خیال شما را به صورت کامل از کیفیت محصولات خریداری شده، راحت خواهد کرد.

توصیه: قبل از هر اقدامی در زمینه خرید و راه‌اندازی سانترال‌های تحت شبکه سیمیا، حتما از کارشناسان و مشاورین سیمیا سیستم، اطلاعات لازم را به دست بیاورید.

پروتکل S I P پروتکلی برای برقراری ارتباط بین دو دستگاه می باشد. سیپ یک پروتکل سیگنالینگ می باشد که برای انتقال داده های مولتی مدیا مورد استفاده قرار می گیرد که می توانند در قالب تماس های صوتی بوده و یا حتی به صورت تماس تصویری مورد استفاده قرار بگیرند که وظیفه شروع، تغییر و پایان session را بر عهده دارد.

پروتکل سیپ در سال 1996 توسط Mark Handley  و Henning Schulzrinne طراحی و در سال 1999 تحت RFC2543 استاندارد سازی شد و در سال 2000 توسط  3GPP به عنوان یک پروتکل سیگنالینگ و یکی از اجزای دائمی زیر سیستم مالتی مدیا مبتنی بر آی پی (IP Multimedia Subsystem) پذیرفته شد.

عناصر شبکه SIP  

• User Agent، یک واحد منطقی جهت ایجاد، دریافت و انتقال پیام های شما (مانند Http در هدر پیام‌ های دریافتی و ارسال اطلاعاتی درباره User Agent) می باشد.
• Proxy Server، یک واحد منطقی می باشد که به عنوان میانجی یا در اصل روتر عمل می کند واعمال محدودیت ها و یا هر نوع تغییراتی در نوع تماس و چگونگی آن بر عهده این قسمت می باشد.
• sip redirect gateway: این بخش، امکان برقراری ارتباط بین چند شبکه با پروتکل های مختلف را میسر می کند وبه این صورت می توان پروتکل های مختلف را به یکدیگر وصل کرده و بین آن ها ارتباطات و انتقال داده ها را انجام داد.
• Session border controller: دستگاهی در ویپ (Voip) می باشد که جهت کنترل کیفیت تماس ها مورد استفاده قرار می گیرد.

SIP Client

یک client می باشد که به آن User Agent Client نیز گفته می‌ شود و برنامه کاربردی است که درخواست sip را می‌ فرستد.

SIP Client شامل موارد زیر می باشد:

• تلفن‌ ها: تلفن‌ ها می‌ توانند به‌ عنوان یک UAC یا UAS عمل کنند.
• Soft phone ها: به PC هایی که قابلیت نصب‌ phone را دارند و می‌ توانند درخواست SIP را آغاز و به آن پاسخ دهند، گفته می شود.
• Gateway ها: این قسمت قابلیت کنترل تماس ها را فراهم می‌ کند و رایج‌ ترین آن‌ ها عملیات ترجمه بین end-point SIP ها و انواع ترمینال‌ های دیگر در یک گفتگو می باشد. این عمل شامل ترجمه فرمت‌ های انتقال و پردازه‌ های ارتباط است.

آدرس کاربر در پروتکل SIP

کلاینت های SIP هنگام روشن شدن باید موقعیت خود (آدرس IP و سایر اطلاعات مورد نیاز) را در SIP Registrar ثبت کنند. به این ترتیب کاربر می‌ تواند صرف نظر از مکان، تماس‌ های خود را از طریق ترمینال‌ های دلخواه دریافت کنند.

مثلاً یک کاربر همواره از طریق آدرس sip:AB.CD@domain.com صرف نظر از این که در کجا می باشد، قابل دسترسی است. این آدرس، Uniform Resource Identifier و یا URI عمومی کاربر نامیده می‌ شود. کلاینت S I P می‌ تواند با ثبت موقعیت فعلی خود در ثبت کننده، نگاشت URI بر روی آدرس IP فعلی را ممکن سازد.

شایان ذکر است که کاربر می تواند از طریق چندین کلاینت SIP، خود را در شبکه رجیستر کند و حتی می‌ تواند برنامه‌ ریزی کند که در ساعت‌ های خاصی از روز تماس‌ های خود را از طریق یک یا چند ترمینال دریافت کند.

ویژگی های SIP

پروتکل SIP پنج ویژگی اصلی را در هنگام ایجاد و پایان یک نشست چند رسانه ای تعیین می نماید.

• User Location
• User Availability
• User Capabilities
• Session Setup
• Session Management

روند کاری سیپ

SIP نیز همانند پروتکل هایی مثل HTTP و SMTP در لایه ی Application (لایه پنجم مدل OSI) کار می کند و به عنوان یک پروتکل Request-Response شناخته شده است. در S I P، درخواست ها از کلاینت دریافت شده و پاسخ ها از طریق سرور فرستاده (از طریق هر پروتکل انتقالی مانند UDP ،TCP و SCTP) می شوند.

• تشخیص سیستم نهایی جهت برقراری Session، رسانه ارتباط (Communication Media) و ویژگی های رسانه(Media Parameters)
• بررسی قبول یا عدم قبول درخواست مشارکت در ارتباط توسط End Point ها
• ایجاد ویژگی های تماس، در دو طرف یا تمام End Point ها، پس از اطمینان از ویژگی های Session ایجاد شده
• وظیفه انتقال تماس (Call Transfer) و پایان تماس (Call Termination)

در سیپ پیام‌ ها به دو نوع تقسیم می‌ شوند:

1. request
2. response

• پیام INVITE: این پیام از نوع request می باشد و هنگامی‌که یک شماره گرفته می‌ شود، این شماره در PBX تبدیل به آدرس IP شده و برای مخاطب جهت برقراری ارتباط ارسال می‌ شود، که در صورت قبول پیشنهاد جهت برقراری تماس از طرف تماس گرفته‌ شده، تلفن زنگ می‌خورد.
• پیام ACK: این پیام از گروه response می باشد و در رابطه با صحت رسیدن بسته‌ های سیپ با استفاده از پروتکل TCP اطلاع‌ رسانی می‌ کند.
• پیام BYE: پیام request می باشد که حاوی اطلاعاتی مبنی بر عدم حضور طرف مقابل برای مکالمه هست.
• پیام CANCEL: این پیام تنها پیامی است که توسط پروکسی سرور صادر می‌ شود و در آن بیان می‌ شود که تماسی که در حالت معلق است قطع شود، پس از آن پیام BYE صادر می‌ شود.
• پیام REGISTER: این پیام از دسته پیام های request می باشد و حاوی اطلاعاتی است که از سمت کلاینت به سرور جهت معرفی خود (ازجمله IP ,PORT ,OPTION و…) صادر می‌ گردد.

چهار نوع مختلف server در S I P وجود دارد:

• PROXY Server

یک وسیله واسط می باشد که درخواست‌ های SIP را از یک مشتری دریافت و سپس یا خودش آن ها را مدیریت می‌ کند و یا احتمالاً بعد از انجام عملیات لازم، به server دیگر ارسال می‌ کند. proxy عملا با ارسال و دریافت درخواست‌ ها، هر دو نقش client و server را ایفا می‌ کند و قابلیت آسان سازی اعمالی نظیر تصدیق، اجازه کنترل و دسترسی به شبکه، مسیریابی، ارسال مجدد درخواست به‌ صورت معتبر و امنیت را فراهم می کند.

• Redirect server

سروری می باشد که درخواست‌ های سیپ را می‌ پذیرد ولی با این حال هیچ درخواستی را خودش شروع نمی‌ کند. همچنین آدرس مقصد را به آدرس جدید تبدیل می‌ کند و آن را به درخواست‌ کننده ارسال می‌ کند. سپس، درخواست‌ کننده درخواست را به آدرس بازگردانده شده از redirect server می‌ فرستد.

• User agent server

این سرور درخواست‌ های سیپ را دریافت کرده و با کاربر ارتباط برقرار می‌ کند. در صورتی‌ که بتواند درخواست‌ های S I P را آغاز کند، به‌ عنوان یک UAC عمل می‌ کند و در صورتی‌ که بتواند درخواست‌ ها را دریافت کرده و به آن‌ ها پاسخ دهد، به‌عنوان یک UAS عمل می‌ کند.

• Registrar server

این سرور مفهومی به نام ثبت کاربر دارد به این معنی که یک کاربر تعیین می‌ کند که در شبکه در یک آدرس خاص، در دسترس است. این ثبت از طریق انتشار یک درخواست R از طرف کاربر به register server انجام می‌ شود.

مراحل تماس جهت برقراری تماس بین دو کاربر در یک دامنه مشابه

• درخواست A که از یک تلفن IP استفاده می‌ کند، جهت برقراری ارتباط با B به سرور پروکسی SIP هدایت می‌ شود.
  • نکته: آدرس سرور پروکسی سیپ را می‌‌‌ توان هنگام کنترل دسترسی کاربر به شبکه انتقال و انجام تنظیمات IP، به کاربر اعلام کرد.
• سرور پروکسی از ثبت‌ کننده S I P، اطلاعات کاربر B مانند آدرس IP را درخواست می‌ کند.
• در این مرحله سرور پروکسی از جانب کاربر A با B تماس می‌ گیرد و درخواست برقراری ارتباط می‌ کند.
• معمولا قبل از اعلام درخواست قبول در خواست توسط کاربر B، یک بوق به سرور پروکسی جهت اطلاع رسانی به کاربر A ارسال می‌ شود.

مراحل تماس بین دو دامنه

• کاربر A درخواست برقراری تماس با کاربر B می‌ کند.
• سرور پروکسی A از طریق URI کاربر B متوجه می‌ شود که در دامنه دیگری قرار دارد. بنابراین با سرور تغییر جهت SIP ارتباط برقرار می‌ کند.
• سرور تغییر جهت، آدرس IP سرور پروکسی B را برمی‌ گرداند.
• سرور پروکسی A درخواست کاربر A را به سرور پروکسی B ارسال می‌ کند.
• در این قسمت سرور پروکسی با ارتباط با ثبت‌ کننده SIP، اطلاعات کاربر B (مانند آدرس IP) را درخواست و دریافت می‌ کند.
• سرور پروکسی از جانب کاربر A، از B درخواست برقراری ارتباط می‌ کند.
• B قبول درخواست را به سرور پروکسی اعلام می‌ کند. معمولاً قبل از اعلام درخواست قبول، یک بوق به سرور پروکسی برگردانده می‌ شود تا به‌ سوی کاربر A هدایت شود و پس از برداشتن گوشی توسط B پیام قبول به سمت A ارسال می‌ گردد.
• در نتیجه سرور پروکسی B پاسخ را به سرور پروکسی A برمی‌ گرداند.
• در آخر، قبول درخواست تماس به A اعلام می‌ شود.

کلام پایانی

موضوعات مربوط به شبکه، همواره پیچیدگی‌های خاص خود را دارند و درک تمامی مفاهیم آن‌ها، کار چندان آسانی نیست. پروتکل SIP نیز از این قاعده مستثنی نبوده و به‌راحتی، قابل فهم نیست. با این‌وجود، ما در این مقاله سعی کردیم این پروتکل مهم را با زبانی روان و ساده، برای شما عزیزان، توضیح دهیم.

در صورت داشتن هرگونه سوال یا ابهام در زمینه تجهیزات مرتبط با SIP می‌توانید از طریق شماره تلفن ثابت 02166389581 📞 با کارشناسان شرکت سیمیا سیستم، در ارتباط باشید.